Grotonderzoekers beveiligen zich met fischer

„Twaalf mensen zijn al op de maan geweest“, zegt grotonderzoeker Axel Hack. „Maar op onze planeet zijn er nog plaatsen die nog nooit iemand heeft betreden.“ Wat zich onder het aardoppervlak in grotten bevindt, kunnen satellieten niet meten en observeren. Axel Hack en zijn collega’s begeven zich steeds weer op dit onbekende terrein en brengen aan het licht wat hier verborgen ligt. Een onderzoeksgebied dat ook speleologie wordt genoemd. „We verkennen grotten om meer over onze aarde te leren, zodat we haar beter kunnen beschermen‟, motiveert Axel Hack deze onderneming.

Afbeelding: Axel Hack

Objectfiche

Objecttype

Grot

Totale lengte

113 km

Diepte

Met 1.560 m hoogteverschil op plaats 9 wereldwijd

Sinds 2012 is hij lid van de Dachstein Caving Expedition, die al meer dan 40 jaar de grotten op het plateau van het Dachsteingebirge in Opper-Oostenrijk onderzoekt en in kaart brengt. „Meer dan 850 meter onder de grond, ver weg van hulp, banen we ons een weg door de smalste passages en diepe schachten“, beschrijft Axel Hack de Dachstein-expedities. „We worstelen met kou, hard gesteente, plotselinge overstromingen en vloeibare klei.“ Talrijke verticale passages zijn doorkruist door voormalige rivierbochten die zich diep in het gesteente hebben ingegraven, vervolgt Axel Hack. Het doorkruisen van deze zogenaamde meanders kost veel energie. Om nog maar te zwijgen van de vele steile wanden die de grotverkenners steeds weer moeten beklimmen.

Afbeelding: Axel Hack

„Juist hier, waar het zo verticaal en glad naar beneden of boven gaat, moeten de grottentouwen veilig verankerd zijn“, zegt Axel Hack. „We vertrouwen hierbij op fischer staalankers. Ik voel me veiliger als ik aan de bevestigingen van een Duitse kwaliteitsfabrikant hang.“ Tijdens de expedities zijn daarom al duizenden fischer boutankers, zoals de FBN II en de FAZ met een diameter van acht millimeter, voor touwbevestigingen in de grotten aangebracht. Het grootste deel daarvan werd gebruikt in de schachtinstallatie Wot U Got Pot (WUG).

Begin september 2018 vond dan de doorbraak plaats: na meer dan tien jaar onderzoek in het WUG ontdekten de onderzoekers een nieuwe verbindingsgang van het WUG naar de Hirlatzhöhle. Hierdoor groeide de onderzochte totale lengte van het ondergrondse doolhof met 7,2 kilometer tot meer dan 113 kilometer. Daarmee is de Hirlatzhöhle nu de 20e langste grot ter wereld. In diepte staat ze met 1.560 meter hoogteverschil op plaats 9.

Afbeelding: Axel Hack

Sindsdien hoopt het onderzoeksteam op de aansluiting van nog meer hoger gelegen grotten. Het systeem zou tot wel 90 meter in de verticale richting kunnen groeien. Daarmee schoot de Hirlatzhöhle qua diepte naar de 6e plaats in de wereldranglijst en de 2e plaats in Europa. Daarnaast moeten er nog meer schachthöhlen worden onderzocht. Van 17 augustus tot 5 september begaven de hoogteonderzoekers uit heel Europa zich daarom opnieuw in de diepte van de alpine grootschacht. De ontmoetingsplaats was het Dachsteinplateau aan de Hallstätter zijde. „Veilige uitrusting heeft bij zulke expedities de hoogste prioriteit“, zegt Axel Hack. „We konden ook deze keer weer inschatten wat ons te wachten stond: temperaturen rond de twee graden, een hoge luchtvochtigheid en frequente waterinbraken in de verticale delen, evenals een sterke modderlaag in de gangen.“ Soms zijn de wanden, waarin verankeringen moeten worden aangebracht, centimeters dik met klei bedekt, vult Axel Hack aan. „En de Dachsteinkalk is hard en diklagig. In sommige gevallen is hij ook gescheurd of gecorrodeerd.“

Afbeelding: Axel Hack

De grotonderzoekers namen volop touwen, boorhaken, accu-boorhamers evenals gevriesdroogde maaltijden en uitrusting voor het kamp mee de ondergrondse wereld in, vervoerd in slijtzakken gemaakt van vrachtwagenzeilen. Ook in de bagage: 300 fischer boutankers FBZ 8/10 van roestvrij staal (A4) evenals van gegalvaniseerd staal. De bevestigingen zorgen voor een veilige grip in het weerbarstige kalksteen. Hierbij worden gebogen M8-lussen, die uit aluminium of roestvrij inox 304/316 bestaan, in de rots verankerd. Hieraan kunnen touwen worden opgehangen met behulp van schroefkoppelingen.

Afbeelding: Axel Hack

In eerste instantie verhinderde het weer vooruitgang: „WUG, onze toegang tot de Hirlatzhöhle, lag onder zeven meter sneeuw. Maar waar een wil is, is een weg – die we met succes hebben vrijgeschept“, vertelt Axel Hack. „Daarna regende het echter dagenlang en waren de grotten sterk overstroomd.“ Uiteindelijk konden de ondergrondse kloven en gangen toch verder worden verkend. Zo kon het team de Thundergasm Höhle, die ze in 2017 hadden ontdekt, verder onderzoeken. Vorig jaar hebben de onderzoekers deze op een diepte van ongeveer 200 meter in kaart gebracht, maar werden ze geremd door een onbekende meander. Nu heeft het team meer ontdekt. „We weten nooit wat ons te wachten staat: in dit geval ging het van een diepe en gladde kloof naar een brede gang en vervolgens naar een gebied met neerstortend water en roestkleurige, brokkelige en scherpe steen. Op de bodem kronkelde een diepe en woeste meander“, beschrijft Axel Hack de onbekende bergwereld.

Afbeelding: Axel Hack

De grotonderzoekers vernamen ook veel nieuws over de WUG. „Vanuit verticale schachten en kloven betraden we enorme fossiele buizen.“ Plakkerige modder verspreidde zich voortdurend over de uitrusting en maakte de laarzen twee keer zo zwaar als gewoonlijk. Vanuit de Chutney-mijn ging het naar een andere passage, die werd onderzocht en opgemeten: een zeer modderige doodlopende weg met een instorting aan het einde. Verder werden ook het gedeelte Left Fork en de zogenaamde Time Bandit verkend.

We verkennen grotten om meer te leren over onze aarde, zodat we deze beter kunnen beschermen.

Axel Hack, lid van de Dachstein Caving Expedition

Daarnaast werd aan het einde van de Uphill Gardens verder onderzoek gedaan. Hier boorden Axel Hack en zijn team zich 25 meter een steile kleiramp omhoog. Soms moest de rots worden vrijgemaakt van tien centimeter diepe, vochtige klei om de boorankers te kunnen plaatsen. Het team werkte vier uur onder deze moeilijke omstandigheden. Na ongeveer 30 geplaatste boorankers was het gelukt: de onderzoekers stonden in de ruime, nog onontdekte Passage Nr. 33. „Nog nooit heb ik een mooiere gang in de WUG gezien. Hij is rijkelijk versierd met stalagmieten en andere formaties“, vertelt Axel Hack enthousiast. „Na ruim 100 meter moesten we helaas omkeren. De gang loopt weliswaar nog veel verder de berg in, maar de tijd liep ons voorbij. We moesten immers ook weer terug naar de touwen om vervolgens 650 meter omhoog te klimmen“. Na in totaal 18 uur bereikte het team moe maar welbehouden weer het oppervlak.

Afbeelding: Axel Hack

Er kon kon nog geen verdere verbinding tussen hoger gelegen grotten worden ontdekt. Toch nemen de onderzoekers veel nieuwe kennis over de bergwereld en haar kronkelige paden mee naar het aardoppervlak, wat hen een heel stuk dichter bij hun doel brengt. „De door ons gebruikte fischer boutankers bleven gedurende de hele expeditie ook in verrassend slecht gesteente stabiel“, is Axel Hack opgelucht.

Veilige grip aan de afgrond: wanneer alles aan één anker hangt

Grotonderzoekers vertrouwen op fischer

Objectfiche

Onze gebruikte fischer producten