Kleurrijke bedrijvigheid aan de gevel

De stad Göttingen renoveert momenteel haar stadshal. Al succesvol hersteld werd het waarschijnlijk meest markante en karakteristieke kenmerk van het gebouw: de kleurrijke tegelgevel uit de jaren 60. Een fischer BWM systeemoplossing voor de voorgehangen geventileerde gevel (VHF) maakte het mogelijk om de gebouwschil montagevriendelijk en duurzaam veilig te bevestigen.

Na een renovatiepauze van vijf jaar zal de monumentale stadshal Göttingen in februari 2024 heropend worden. Al bijna 60 jaar biedt de instelling het ideale podium voor uiteenlopende evenementen. 2.600 m² evenementenruimte op drie niveaus en een totale oppervlakte van bijna 5.400 m², plus 900 m² dakterrasruimte, bieden veel ruimte voor cultuur en uitwisseling. Ze is onder andere speelplaats van het Göttinger Symfonieorkest en de Internationale Händel-Festspiele. Een controversieel onderwerp was in de jaren 60 de ongewoon ontworpen gevel, die de stadshal de liefdevolle bijnaam „Kachelofen“ opleverde en zich door de jaren heen als uniek herkenningspunt van de stad vestigde.

De vernieuwing van de gebouwschil begon in december 2019 en kon begin 2023 succesvol worden afgerond. Hierbij ondersteunde fischer BWM de planners en uitvoerders met de passende systeemoplossing voor de gevelrenovatie. Bestaande, met mortel bevestigde en mechanisch bevestigde keramische tegels aan de gebouwschil werden eerst voorzichtig gedemonteerd, opgeknapt en bij de huidige voorhangende geventileerde gevel (VHF) hergebruikt. Beschadigde of ontbrekende tegels werden vervangen door nieuw ontworpen exemplaren, die werden geproduceerd door de m&r manufaktur (Saarbrücken). De basis van deze aanpak is het bekroonde, duurzame gevelconcept van het bureau soll sasse architekten BDA uit Dortmund. Het aangewezen gevelbouwbedrijf was Dach Schneider Weimar GmbH (Umpferstedt).

De nieuwe gevel verbindt op een duurzame manier het verleden en de toekomst van het gebouw.

Heiko Sasse, vennoot architectenkantoor soll sasse architekten BDA

De keramische platen van 50 x 50 x 3 cm hebben twee verschillende geometrische reliëfs met cirkel en driehoek, evenals vijf glazuren in donkerblauw, blauw, rood, violet en wit. Nieuwe tegels in oudroze en duivenblauw blijven binnen het kleurenschema van de bestaande tegels. Het vierkante reliëf van de nieuwe tegels vult de geometrische basisvormen van de bestaande tegels aan. De aanbouwen (logistiek en luifels) zijn bekleed met de witte tegels, het hallenlichaam is uitsluitend kleurrijk vormgegeven. „De nieuwe gevel verbindt op een duurzame manier verleden en toekomst van het gebouw“, benadrukt Heiko Sasse, vennoot van het architectenbureau soll sasse architekten BDA. „De van veraf kleurvlakmatig ogende gevel toont tijdens het naderen bovendien een gedifferentieerd en heterogeen kleurenspel, wat door de geometrische reliëfs nog wordt versterkt en uitgebreid – vergelijkbaar met de stad als eenheid, die echter uit verschillende individuen bestaat.“

Objectfiche

Aangesteld gevelbouwbedrijf:

Dach Schneider Weimar GmbH (Umpferstedt)

Bouwtijd:

2019 - 2023

Totale oppervlakte

5.400 m²

Gevelconcept

soll sasse architecten BDA (Dortmund)

Evenementenruimte

2.600 m² op drie niveaus

De draagconstructie van de gebouwschil bestaat uit gewapend beton en ongedefinieerd metselwerk. Hierop waren de bestaande tegels bevestigd met mortelstroken en messing banden. Voor de gevelrenovatie zijn de elementen volledig handmatig gedemonteerd en gereinigd. Het beton van de vrijgelegde ondergrond werd gerenoveerd. Hierbij kon de gedeeltelijk onvoldoende betonbedekking van de wapening worden hersteld. Op de draagconstructie werd de VHF opgebouwd, inclusief een nieuwe thermische isolatie volgens de energetische eisen. „Wij leverden uitgebreide technische ondersteuning bij de gevelbevestiging“, vertelt Jochen Burbach, hoofd fischer BWM Fassadensysteme Duitsland. „Onze diensten varieerden van advies en berekening in de planningsfase tot onze ondersteuning bij het verkrijgen van de individuele goedkeuring (ZiE) en de levering van het geschikte totaalpakket bestaande uit onderconstructie, raamankers, injectieankers en onderkappingsankers uit één hand.“

Voor de ondersteuning ter plaatse legt Jochen Burbach uit: „We begeleidden de gevelbouwers bij de gevelmontage met talrijke bouwplaatsproeven met onze fischer langschaftpluggen en chemische bevestigingssystemen en boden hulp bij de bouwuitvoering.“
Zowel de oude als de nieuwe tegels bestaan uit een bouwmateriaal dat niet is gereguleerd voor de geventileerde gevel. De toepassing vereiste daarom een ZiE van het Niedersächsisches Ministerium für Umwelt, Energie, Bauen und Klimaschutz, die werd begeleid door de expert en deskundige Prof. Dr. Alfred Stein. De bevestiging gebeurde met Zykon-plaatankers FZP II in de uitvoering 11x21 M6/SO/9 Carbon. Hoewel de tegels kleine afmetingen hebben, werden toch vier bevestigingen per plaat uitgevoerd om het „klapperen“ van de gevel onder invloed van wind te vermijden.

Nadat de ZiE succesvol was verkregen, werden de gevelpanelen bevestigd met de fischer BWM aluminium onderconstructie. De afstands-onderconstructie voerden de gevelbouwers verticaal uit met de ATK 100 ZeLa. „De thermisch geoptimaliseerde houder ZeLa met roestvrijstalen mes speelt hierbij zijn voordelen uit“, benadrukt Steffen Bendix, die als sales engineer bij fischer BWM het project mede begeleidde. „Zo garandeert de houder ZeLa de naleving van de vereiste warmte-isolatie-eisen (U-waarde) bij tegelijkertijd een geringe opbouw.“ Op deze basisconstructie werden de horizontale systemen aangebracht, die bestaan uit de ATK 103 P20 voor de verborgen agraafbevestiging samen met P20 horizontale profielen. fischer langschachtpluggen en injectieankers verankeren de wandhouders van de onderconstructie in het draagwerk. De zichtbare elementen met de behouden en nieuwe tegels werden met de fischer onderkappingsankers veilig en onzichtbaar aan de onderconstructie bevestigd.

„Wij danken de expert en deskundige Prof. Dr. Alfred Stein, wiens beoordeling van de gevelconstructie een belangrijke bijdrage leverde aan de best passende gevelbevestiging“, zegt Jochen Burbach. „Zo combineert het systeem de veilige en tegelijkertijd onzichtbare bevestiging van de tegelgevel, om het oorspronkelijke gezicht van de Stadthalle Göttingen over generaties heen voor de toekomst te bewaren.“

Kleurrijke bedrijvigheid aan de gevel

60er-jaren gebouwschil van de Stadthalle Göttingen succesvol gerenoveerd – met fischer systeemoplossing

Objectfiche

De gebruikte fischer producten