Nieuwe bevestiging voor het symbool van Hannover

In het centrum van Hannover rijst het Anzeiger-hooghuis 51 m hoog op. Uitgever August Madsack liet het gebouw bouwen, dat in 1928 werd geopend. In het hooghuis en de aangrenzende gebouwen huisvestte de bouwheer de redactie, uitgeverij en drukkerij van zijn „Hannoverschen Anzeigers“. Sindsdien is het gebouw het decor van meer dan 90 jaar geschiedenis van de Duitse journalistiek en nog veel meer. In 1947 richtte Rudolf Augstein in het Anzeiger-hooghuis het nieuwsmagazine „Der Spiegel“ op en Henri Nannen in 1948 het weekblad „Stern“. Erich Madsack zette het familiebedrijf in de tweede generatie voort en bracht in 1949 de „Hannoversche Allgemeine Zeitung“ tot leven. Nadat de huidige Madsack Mediengruppe in 1974 verhuisde naar het pershuis in de August-Madsack-Straße, werd de drukkerijhal van het hooghuis aanvankelijk gebruikt als club „Rotation“. Tegenwoordig zijn het softwarehuis HIS Hochschul-Informations-System e.G. en verschillende redacties van televisie- en radiozenders in het gebouw gevestigd.

Momenteel renoveert de Madsack Mediengruppe als opdrachtgever de 7e en 8e verdieping. Ook de koepelbekleding en de draagconstructie ervan worden vernieuwd. De planning begon begin 2017. De bouwuitvoering startte in 2018 en moet aan de buitenzijde eind 2019 afgerond zijn. De dragende constructie van de koepel bestaat uit een 60 mm dikke gewapende betonnen schaal, die volgens het Zeiss-Dywidag-proces is gerealiseerd. Bij deze methode werd een draagkrachtige roosterstructuur van vlakstalen versterkt met een fijnmazig draadrooster en vervolgens bedekt met spuitbeton. Aan de binnenzijde werden bovendien geperste veenplaten op het vlechtwerk aangebracht. Het Anzeiger-Hochhaus documenteert een van de eerste toepassingen van deze methode. Bij latere uitvoeringen werd het rooster teruggewonnen om materiaal te besparen. Deze werkwijze, die de bedrijven Zeiss en Dywidag in de jaren twintig hadden laten patenteren, is de voorloper van het huidige spuitbetonproces voor civiele bouwconstructies. Het maakte de lichte, dunwandige koepel mogelijk – en daarmee materiaalbesparing en ontlasting van het gebouw eronder. De koperen platen werden bevestigd met pluggen die met hennep waren omwikkeld. Bij een controle in 2016 werd echter vastgesteld dat deze verankeringen losgeraakt waren. Daarnaast werd duidelijk dat de betonlaag op de binnenzijde van de draagplaat gedeeltelijk afbrokkelde. Het aanwezige wapeningselement is bovendien gering en slecht uitgevoerd. Daardoor was een statische renovatie noodzakelijk.

Bij de renovatieopdracht ontstaan bijzondere uitdagingen, vooral doordat de betonschaal slechts 60 mm dik is. Deze dunwandigheid moet ook in de toekomst behouden blijven om het oorspronkelijke karakter van de monumentale architectuur te bewaren en het eigen gewicht van de koepel niet te verhogen. Om het originele uiterlijk van de decennialang bestaande patina te behouden, werd het nieuwe koper in overleg met de stedelijke en de provinciale monumentenzorg voorgepatineerd geselecteerd. Er worden voorgepatineerde platen gebruikt, waarvan de materiaalveroudering en de groentint exact worden gesimuleerd. Daarnaast zullen 60 trekplaten van roestvast staal (V4A) de constructie verder versterken. Deze worden in het onderste derde deel van de koepel radiaal verdeeld, met de ringbalk verankerd en voorzien van klauwen, om vervolgens de V4A-rondstaven te spannen. Extra trekplaten van V4A worden verankerd in de borstwering en in het dakvlak.

De fischer injectiemortel FIS EM Plus in combinatie met de fischer draadstift GS 10 x 60 in roestvrij staal (A4) voldoet aan alle eisen voor bevestigingstaken die zich voordoen bij de koepelrenovatie van het Anzeiger-hooghuis. Wat betreft materiaalkwaliteit, roestbescherming, uittrek- en afschuifweerstand en alle andere criteria is het injectiesysteem ideaal geschikt om de houten onderconstructie voor de nieuwe koperen bekleding met roestvrijstalen hoeken in de bestaande spuitbetonschaal te verankeren. Afwijkend van de Europese Technische Goedkeuring (ETA) voor het bevestigingssysteem met de fischer FIS EM Plus, ligt de uitgevoerde verankeringsdiepte hierbij met slechts 40 mm duidelijk onder de anders vereiste minimumdiepte van 60 mm. Via trekproeven kon worden aangetoond dat het injectiesysteem ondanks de afwijkende toepassing bij de koepelrenovatie van het Anzeiger-hooghuis de optredende trekkracht kan opnemen. Daarom werd de goedkeuring in het individuele geval verleend, waarbij bij het gebruik van de FIS EM Plus zelfs met een verankeringsdiepte van slechts 30 mm werd gerekend om extra veiligheid te verkrijgen. De draagkracht van de composietplug blijft daarmee behouden bij een gereduceerde verankerings- en inbinddiepte van 40 mm respectievelijk 30 mm in de 60 mm dikke draagplaat. Met de fischer Zykon-boor FZUB 12 x 40 worden daarbij snel en zonder het risico van doorboren ondercutboringen in beton gemaakt.